कोभिड संक्रमणसंगै आर्थिक मन्दिका कारण खस्किएको पर्यटन व्यवसाय उकास्न रुपन्देहीका पर्यटन ब्यवसायीहरु सडक खाना महोत्सवमा जोड दिईरहेका छन् । सडकमै खाऔ, सडकमै रमाऔ, नाचौ, गाऔ नारासहित पर्वका रुपमा सडक महोत्सव गर्ने प्रचलन चलाएका छन् ।

बाह्य देशहरुमा जस्तै सडक खानाको महत्व बुझाउने गरी स्वदेशमा खाना महोत्सव आयोजना हुन लागेको पर्यटनविज्ञ युवराज कंडेल बताउँछन् । ‘पर्यटनलाई माथि उकास्न यसले मद्यत मिल्ने देखिन्छ ।’– उनले भने । आयोजकहरुले आफनो लक्ष्य अनुसारकै स्थानीय खानाका परिकार उपलब्ध हुने गरी ब्यवस्थापन गर्न जरुरी रहेको उनले बताए ।

नेपालीहरुको मौलिक खानाका धेरै परिकारहरु भएको दाबी गर्दै उनले खाना महोत्सवमा यिनै परिकारहरु राख्नुपर्ने बताए । विशेष गरी आयोजक पायक पर्ने स्थान छनौट, खानामा विविधिकरण, पर्यटकलाई जोड दिनुपर्ने उनको सुझाव छ ।

अँग्रेजी नयाँ वर्षको स्वागतमा रुपन्देहीको बुटवल, भैरहवा, लुम्बिनीसहित धेरै स्थानमा फुड फेस्टिभल (सडक खाना महोत्सव) हुन गैरहेको छ । होटल व्यवसायी संघ रुपन्देहीले पुस १५, १६ र १७ गते फेस्टिभल गर्न लागेको हो । पर्यटनको सम्भावनालाई पहिचान गरी लुम्बिनी प्रदेशमा धेरैभन्दा धेरै आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकलाई समेत ल्याउने गरी कार्यक्रम गर्न लागेको संघका अध्यक्ष रामप्रसाद गौतमले बताए ।

होटल तथा रेष्टुरेन्ट व्यवसायी संघले २०७५ सालमा पहिलोपटक र २०७६ सालमा दोस्रोपटक बुटवलमा सडक खाना महोत्सव आयोजना गरेको थियो । स्थलको अभाव र कोरोना महामारीका कारण विगत दुई वर्षदेखि बुटवलमा सडक खाना महोत्सव गर्न नसकेको उनले दुःखेसो गरे । आन्तरिक पर्यटन प्रवद्र्धनमा सडक खाना महोत्सव महत्वपूर्ण पाटोको रुपमा रहेको उनले बताए । बुटवलको नया बसपार्कदेखि तीनकुनेसम्मको कालिकापथमा सडक खाना महोत्सव हुने उनले बताए । महोत्सवमा विभिन्न जातीय परिकार प्रदर्शनीमा राखिनेछ । तीन दिनसम्म सञ्चालन हुने फेस्टिभलमा करिब एक लाखभन्दा बढी दर्शकले अवलोकन गर्ने अनुमान गरिएको छ । करिब एक सय वटा स्टल फुड फेस्टिभलमा रहने छन् ।

संघका अध्यक्ष गौतमका अनुसार महोत्सवबारे आवश्यक तयारी पुरा भएको बताए । हरेक बर्षहरुमा गर्दै आएको सडक खाना महोत्सवलाइ यसपटक अझै ब्यवस्थित र उत्कृष्ट बनाउने योजनासहित अघि बढेको उनले बताए । खानाका परिकार, संस्कृति, स्थानीय डिजे ब्याण्डदेखि राष्ट्रिय कलाकारहरुको प्रस्तुतिमा सँस्कृतिक कार्यक्रम समेत गरिने संघका महासचिव माधवकुमार खनालले बताए । करिब २५ लाख रुपैयाँ लाग्ने अनुमान गरिएको महोत्सवमा १ करोडको कारोबार हुने उनले दाबी गरे । महोत्सवमा प्रवेश निःशुल्क ब्यवस्था गरिएको छ ।

बुद्धजन्मस्थल लुम्बिनीमा पुस १६ गते नवौ सडक खाना तथा सांस्कृतिक महोत्सव हँुदैछ । लुम्बिनी होटल सघ नेपालको आयोजनामा अँङ्ग्रेजी नयाँ वर्षको अवसर पारी लुम्बिनीमा सडक खाना महोत्सव हुन लागेको हो । संघका अध्यक्ष गोविन्द ज्ञवालीले महोत्सवमा स्थानीय खानपिनका परिकारका साथै लुम्बिनीमा रहेका अन्तर्राष्ट्रिय बिहारहरुको सहयोगमा चीन, जापान, कोरिया, भियतनाम, कम्बोडिया, म्यानमार, श्रीलङ्का लगायत देशका खानाका परिकार पनि रहने बताए । स्थानीय थारु, मुस्लिम, पश्चिमी तराईका ब्राह्मण समुदायका साथै पाल्पाको झिनिया रोटी, बटुक, हासको छोइला, चुकौनी, इम्रितीलगायतका खानेकुरा सडक खाना महोत्सवको आकर्षण रहने उनले बताए । महोत्सवमा नौमती पञ्चेबाजा, विरहा, थारु झुमराका साथै आधुनिक पप÷डिजे गीत–सङ्गीतको रमाइलो व्यवस्था गरिएको उनले बताए ।

महोत्सव आयोजनामा पर्यटन ग्रामीण तथा सहरी विकास मन्त्रालय लुम्बिनी प्रदेश, पर्यटन डिभिजन कार्यालय रुपन्देही, लुम्बिनी विकास कोष, लुम्बिनी पर्यटन विकास परिषद्, लुम्बिनी सांस्कृतिक नगरपालिका, सिद्धार्थ उद्योग वाणिज्य संघ र होटल तथा रेष्टुरेष्ट व्यवसायी संघ रुपन्देही लगायतका संघसंस्था र निकायहरुको सहयोग रहेको उनले बताए । लुम्बिनीका होटलहरुमा आवासमा ३० प्रतिशत छुटमा उपलब्ध गराउने संघमा वरिष्ठ उपाध्यक्ष लीलामणि शर्माले बताए ।