अमेरिका र इजरायलसँग जारी द्वन्द्वका बीच इरानमा लगाइएको इन्टरनेट प्रतिबन्धले व्यापक आर्थिक र सामाजिक असर पारेको छ। विशेषगरी डिजिटल क्षेत्रमा निर्भर लाखौँ नागरिक प्रत्यक्ष प्रभावित भएका छन्।

इरानमा करिब १ करोड मानिस आफ्नो रोजगारीका लागि स्थिर र अवरोधरहित इन्टरनेटमा निर्भर रहेको बताइन्छ। तर, लामो समयदेखि जारी प्रतिबन्धका कारण प्रारम्भिक अनुमानअनुसार १० लाखभन्दा बढी मानिसले रोजगारी गुमाइसकेका छन्। केही स्वतन्त्र विश्लेषणहरूले भने यो संख्या अझ बढी हुन सक्ने आशंका व्यक्त गरेका छन्।

युद्ध र इन्टरनेट बन्दको संयुक्त प्रभावले श्रम बजारमा गम्भीर असर देखिन थालेको छ। केही रिपोर्टहरूमा २० लाखभन्दा बढी मानिस प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा बेरोजगारीको जोखिममा रहेको उल्लेख गरिएको छ। अनौपचारिक अनुमानअनुसार ४० लाखसम्म रोजगारी गुमेको वा प्रभावित भएको हुन सक्ने दाबी गरिएको छ।

डिजिटल अर्थतन्त्रमा पनि ठूलो नोक्सानी भएको छ। हालसम्म करिब २,१५० ट्रिलियन रियाल (झण्डै १.६९ अर्ब डलर) बराबरको क्षति भएको अनुमान गरिएको छ। दैनिक रूपमा डिजिटल क्षेत्रमा करिब ५ ट्रिलियन रियाल र समग्र अर्थतन्त्रमा ५० ट्रिलियन रियाल बराबरको नोक्सान भइरहेको बताइएको छ।

यता, इन्टरनेट प्रतिबन्धलाई लिएर इरान सरकारभित्रै मतभेद देखिएको छ। केही वरिष्ठ मन्त्रीहरूले यस्तो कदमले नागरिकको रोजगारी गुम्ने र सामाजिक–आर्थिक संकट गहिरिने चेतावनी दिएका छन्।

इरानका प्रथम उपराष्ट्रपति मोहम्मद रजा आरिफले इन्टरनेट पहुँचलाई “सार्वभौमिक अधिकार”को रूपमा मान्यता दिनुपर्ने बताएका छन्। उनले भेदभावपूर्ण वा बहु-स्तरीय इन्टरनेट पहुँच प्रणालीप्रति आपत्ति जनाउँदै समान पहुँच सुनिश्चित गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्।

तर अर्कोतर्फ, सरकारी अधिकारीहरूले भने वर्तमान अवस्थालाई ‘विशेष परिस्थिति’ भन्दै प्रतिबन्धलाई जायज ठहराउने प्रयास गरेका छन्। उनीहरूका अनुसार द्वन्द्व समाप्त नभएसम्म पूर्ण रूपमा इन्टरनेट सेवा पुनःस्थापना गर्न सम्भव छैन।

सञ्चारमन्त्रीले पनि स्थिर इन्टरनेट सेवा नागरिकको आधारभूत अधिकार भएको स्वीकार गर्दै वर्तमान अवरोध केवल प्राविधिक समस्या नभई ‘प्रणालीगत’ चुनौती भएको बताएका छन्। साथै, दूरसञ्चार क्षेत्रमा आर्थिक दबाब बढ्दै गएको र केही कम्पनीहरू कर्मचारीलाई तलब दिन समेत संघर्ष गरिरहेको उल्लेख गरेका छन्।

हाल देशभर इन्टरनेट अवरोध ५४औँ दिनमा प्रवेश गरिसकेको छ, जसले आर्थिक गतिविधि, उद्योग र दैनिक जीवनमा गम्भीर असर पारिरहेको छ।